De lente is koningsblauw

08.05.2018

Ik weet het nu zeker. Dit jaar is de lente koningsblauw. Mijn tuin staat vol met de aller-blauwste lentebloeiers. Blauwe druifjes, hyacintjes en vergeet-me-nietjes. Alle bolletjes en plantjes die ik vorige herfst had gepoot, zijn opgekomen. Zelfs de blue bells uit Engeland. 

Het blauwste blauw werd vroeger koningsblauw genoemd, omdat blauwe kleurstof duurder was dan goud. Alleen steenrijke mensen, zoals koningen, droegen kleding gemaakt van diepblauw geverfde stof.

 

Purperslakken

Pas rond 1900 kon deze kleur kunstmatig geproduceerd worden. In alle eeuwen daarvoor moesten mensen hard werken om blauwe kleurstof te verkrijgen. Het mooiste koningsblauw werd namelijk gewonnen uit zeeslakken, de zogenaamde ‘purperslakken’. Voor één gram kleurstof waren zo’n tienduizend van die slakken nodig. Je kunt wel nagaan dat dit erg kostbaar was.

 

Indigo

Een alternatief was kleurstof winnen uit planten. In Europa gebeurde dit uit Wede, familie van het koolzaad, en in Azië uit Indigofera, een tropische plant. Helaas gaf de blauwe kleurstof uit Wede niet het diepe koningsblauw. De Indigofera-plant wel, maar de kleurstof uit deze plant (indigo) was erg duur. Koningsblauw bleef daardoor de kleur van de high society tot circa 1900, toen indigo kunstmatig in de chemische fabriek kon worden geproduceerd. Tegenwoordig noemen we koningsblauw kobaltblauw.

 

Koningsblauw jasje
Het MOW heeft een koningsblauw jasje in haar collectie, gemaakt van zijde en fluweel. Het is een hooggesloten, getailleerd model, met een opstaande boord en strakke, lange mouwen. Door de kleur, het geraffineerde stofgebruik, de gedrapeerde snit, de vlinderachtige mouwkoppen en de bloemenknoopjes van blauw geëmailleerde metaal kan het worden gedateerd als vroege art nouveau of Jugendstil, een kunststroming van 1890 tot circa 1914.

Opvallend en verrassend is vooral de kleur  van het jasje: prachtig koningsblauw, vol blauw dat naar paars neigt. Dit lijfje is daarmee ook een vroeg exemplaar van stof dat met synthetisch indigo geverfd is.

Het jasje, eigenlijk een lijfje van een jurk, is gemaakt in opdracht van de firma Reudink uit Winschoten. Dit is te zien aan de firma-stempel op een band aan de binnenzijde. Reudink had een modewinkel in de Langestraat.

 

De draagster gaf met dit koningsblauw jasje zeker een statement af. Vooral als ze er een rok in dezelfde kleur blauw bij gedragen heeft. En dan zo’n typische rok voor die tijd, eentje die onderaan uitwaaierde in een sleepje.

 

Met dit ensemble zou ze dan de koningin van het bal geweest zijn. De heren hadden bewonderend geknikt. De dames hadden afgunstig hun hoofd afgewend. Nu zouden we gewoon volmondig WOW zeggen.


Koningin Wilhelmina
Van het koningsblauwe jasje uit 1890-1900 komen we dan bij de koninklijke familie in die tijd. Dit was koningin-regentes Emma en haar dochter, kroonprinses Wilhelmina.  

Op 24 juni 1892 bezochten beide dames Winschoten. In een open rijtuig maakten ze een rijtoer door de binnenstad.

 

Vlijtige vrouwen

De gevels waren prachtig versierd met groene guirlandes vol roosjes van crêpepapier in rood, wit, blauw, die vlijtige vrouwen hadden gemaakt, ter ere van hun koningin en kroonprinses. Vele vlaggen wapperden boven hun hoofden. De halve stad was op de been. De koetsier had er een hele klus aan om het rijtuig veilig door de mensenmassa te leiden. De marechaussee uit Nieuweschans en Bellingwolde was paraat en hield een oogje in het zeil. De klokken van d’Olle Witte luidden.

 

Nieuwsgierige ogen

Zou de prinses naar boven gekeken hebben toen ze Hotel der Nederlanden en andere statige herenhuizen in de Langestraat voorbijreed, waar nieuwsgierige ogen van leeftijdsgenoten naar haar keken? Meisjes van de gegoede burgerij van Winschoten, zoals Ybeltje Koning, Sara Parrée, Foekje van der Meulen, Alida Frankforter, Ru van Eerde, Jo de Grooth, Jantina Crol en Trui Groeneveld?  Wie weet: misschien heeft dit bezoek van de kroonprinses zoveel indruk gemaakt dat een van hen jaren later een koningsblauw ensemble kocht bij Reudink in de Langestraat, een lijfje met een bijpassende rok, om te dragen op een bal in Hotel Dommering.

Koningin Wilhelmina in 1897


Koningsblauw in 2018
27 april. Koningsdag. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn vlakbij vandaag, in de stad Groningen. Maar ik loop op de vrijmarkt in Winschoten en bekijk de uitgestalde spullen van de Winschoters. Wat ligt er veel!

 

Opeens zie ik hem liggen tussen de rommels: een koningsblauw kralentasje, gemaakt rond 1925.

Flapper dress en cocktails

Het werd in die tijd gedragen bij een zogenaamde ‘flapper-dress’, een rechte, soepel vallende dansjurk. Het tasje heeft een lange zijden koord, zodat het parmantig aan de arm van de draagster kon bungelen, op weg naar het dans-etablissement. Binnen werd het dan op het tafeltje gelegd waaraan het gezelschap tussen het dansen door genoot van een verfrissende cocktail.

 

Misschien lag dit blauwe kralentasje ooit op een tafel in de Grote Zaal van cultuurpaleis Dommering in Winschoten? Gedragen door de grootmoeder van de mevrouw die er op de vrijmarkt voor een paar euro afstand van doet. Ze zit met haar uitgestalde spullen vlakbij de plek waar Dommering tot de brand in 1967 heeft gestaan.

 

Ik berg het tasje gauw op, terwijl zich ondertussen in mijn hoofd een verhaal ontspint.......over een jasje en een tasje in een koningsblauwe lente.


Tekst en fotografie Jenny Wildeman Luppens.


Bronnen: 
https://nl.wikipedia.org

 

Credits:
Koningsblauw lijfje, collectie het MOW, adlib-nummer 02266; foto Jenny Wildeman Luppens


Foto bezoek Koningin Wilhelmina aan Winschoten, uit de verzameling van H. Frericks, Oude Pekela


Foto Koningin Wilhelmina; foto Adolphe Zimmermans; https://www.rijksmuseum.nl/nl/rijksstudio


 

Please reload

Please reload

  • Facebook - Black Circle
  • Instagram - Black Circle
  • Pinterest - Black Circle
(C) Jenny Wildeman Luppens
 www.wildebloumkes.nl